Biến dòng

Biến dòng (CT – Current Transformer) là thiết bị đo lường và bảo vệ quan trọng trong hệ thống điện công nghiệp. CT được sử dụng để biến đổi dòng điện lớn ở mạch sơ cấp xuống dòng điện nhỏ, tiêu chuẩn (1A hoặc 5A) ở mạch thứ cấp, giúp các thiết bị đo, rơ-le bảo vệ và hệ thống giám sát hoạt động an toàn, chính xác. Biến dòng xuất hiện phổ biến trong tủ điện, trạm biến áp, nhà máy sản xuất và hệ thống năng lượng.

1. Biến dòng (CT) – Thiết bị đo và bảo vệ dòng điện trong hệ thống điện

Biến dòng hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ, trong đó dòng điện lớn chạy qua cuộn sơ cấp sẽ tạo ra dòng điện tỷ lệ nhỏ hơn ở cuộn thứ cấp. Nhờ đó, CT giúp cách ly an toàn giữa mạch công suất và mạch đo lường hoặc điều khiển.

2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của biến dòng

2.1. Cấu tạo cơ bản của biến dòng

Biến dòng thường gồm:

• Lõi từ (thép kỹ thuật điện hoặc ferrite).

• Cuộn dây thứ cấp (dòng chuẩn 1A hoặc 5A).

• Vỏ cách điện (nhựa, epoxy hoặc bakelite).

• Đầu đấu dây thứ cấp.

Tùy ứng dụng, biến dòng có thể là CT dạng vòng (ring type), CT dạng thanh cái, hoặc CT mở (split core).

2.2. Nguyên lý hoạt động

• Dòng điện sơ cấp chạy qua lõi từ.

• Tạo ra từ thông biến thiên trong lõi.

• Cuộn thứ cấp sinh ra dòng điện tỷ lệ theo tỷ số biến dòng.

Ví dụ: CT 500/5A nghĩa là khi dòng sơ cấp 500A thì dòng thứ cấp là 5A.

3. Phân loại biến dòng CT

3.1. Biến dòng đo lường (Measuring CT)

• Dùng cho ampe kế, công tơ điện, đồng hồ đo.

• Yêu cầu độ chính xác cao.

• Cấp chính xác thường gặp: 0.5, 1.0.

3.2. Biến dòng bảo vệ (Protection CT)

• Dùng cho rơ-le bảo vệ quá dòng, ngắn mạch.

• Chịu được dòng sự cố lớn.

• Ký hiệu cấp chính xác: 5P10, 10P20…

3.3. Biến dòng dạng vòng (CT xuyên cáp)

• Dây dẫn hoặc thanh cái đi xuyên qua lõi CT.

• Lắp đặt đơn giản, phổ biến trong tủ điện.

3.4. Biến dòng mở (Split Core CT)

• Có thể mở ra, lắp mà không cần cắt dây.

• Phù hợp hệ thống đang vận hành.

• Thường dùng cho đo lường và giám sát năng lượng.

4. Thông số kỹ thuật quan trọng của biến dòng

4.1. Tỷ số biến dòng

• Ví dụ: 100/5A, 300/5A, 600/1A.

• Lựa chọn theo dòng tải thực tế.

4.2. Dòng thứ cấp

• Chuẩn phổ biến: 1A hoặc 5A.

• Phải phù hợp thiết bị đo hoặc rơ-le.

4.3. Cấp chính xác

• CT đo lường: 0.5, 1.0.

• CT bảo vệ: 5P10, 10P20.

4.4. Công suất định mức (VA)

• Thể hiện khả năng cấp tải cho mạch thứ cấp.

• Thường gặp: 5VA, 10VA, 15VA.

5. Ứng dụng thực tế của biến dòng CT

5.1. Trong tủ điện và trạm biến áp

• Đo dòng điện tổng và từng nhánh.

• Phục vụ bảo vệ quá dòng, ngắn mạch.

5.2. Trong hệ thống đo lường điện năng

• Kết hợp với công tơ điện 3 pha.

• Giám sát tiêu thụ điện năng nhà máy.

5.3. Trong hệ thống tự động hóa

• Cấp tín hiệu dòng cho PLC, bộ giám sát năng lượng.

• Tích hợp SCADA, BMS.

5.4. Trong hệ thống năng lượng

• Điện mặt trời, điện gió.

• Giám sát dòng và bảo vệ inverter.

6. Lưu ý quan trọng khi sử dụng biến dòng

• Không được hở mạch thứ cấp CT khi có dòng sơ cấp vì có thể gây điện áp rất cao, nguy hiểm và hỏng CT.

• Phải đấu ngắn mạch hoặc đấu tải đúng chuẩn khi không sử dụng.

• Chọn đúng tỷ số và cấp chính xác theo mục đích đo hay bảo vệ.

7. Cách chọn biến dòng CT phù hợp

• Xác định dòng tải lớn nhất của hệ thống.

• Chọn tỷ số biến dòng phù hợp (dòng làm việc nên nằm trong 60–80% dòng định mức CT).

• Phân biệt rõ CT đo lường hay CT bảo vệ.

• Chọn công suất VA phù hợp chiều dài dây và thiết bị sử dụng.

8. Mua biến dòng CT ở đâu uy tín?

https://triviettech.com.vn/ ; https://tudonghoatriviet.com/ chuyên cung cấp các sản phẩm Biến dòng chính hãng, cam kết:

✓100% sản phẩm chính hãng – đầy đủ CO, CQ
✓ Tư vấn kỹ thuật, hỗ trợ lắp đặt
✓ Vận hành tận nơi – bảo hành đúng chuẩn theo hãng